Biała magia

Analiza i interpretacja wiersza Krzysztofa Kamila Baczyńskiego “Biała magia”.

t e k s t i n t e r p r e t a c j a
Stojąc przed lustrem ciszy
Barbara z rękami u włosów
nalewa w szklane ciało
srebrne kropelki głosu.

I wtedy jak dzban – światłem
zapełnia się i szkląca
przejmuje w siebie gwiazdy
i biały pył miesiąca.

Przez ciała drżący pryzmat
w muzyce białych iskier
łasice się prześlizną
jak snu puszyste listki.

Oszronią się w nim niedźwiedzie,
jasne od gwiazd polarnych,
i myszy się strumień przewiedzie
płynąc lawiną gwarną.

Aż napełniona mlecznie,
w sen się powoli zapadnie,
a czas melodyjnie osiądzie
kaskadą blasku na dnie.

Więc ma Barbara srebrne
ciało. W nim pręży się miękko
biała łasica milczenia
pod niewidzialną ręką.

4 I 1942

Lustro z nimfą secesja
Lustro z nimfą secesja
 “Biała magia” to erotyk, wiersz o charakterze miłosnym. Symbolika koloru białego jest jednoznaczna: doskonałość, czystość, niewinność, piękno. Magia to z kolei termin kojarzony z czymś niezwykłym i zniewalającym. Tak więc już tytuł określa, iż wiersz będzie dotyczył jakiejś niezwykłej doskonałości. Dostrzega ją i ceni podmiot liryczny w osobie ukochanej kobiety. W drugim wersie pojawia się imię: Barbara, tak miała na imię żona Baczyńskiego. Domyślamy się zatem, że wiersz ma charakter autobiograficzny – dotyczy poety, autora – i jest wyrazem uczuć, zachwytu wobec piękna partnerki.

Wiersz jest pełen metafor, epitetów i porównań. W pierwszej strofie patrzymy na “lustro ciszy” – epitet ten może mieć różne interpretacje: lustro oddaje tylko obraz, więc jest “ciche”; stojąca przed nim osoba jest z natury spokojna i lustro świetnie oddaje jej prawdziwą naturę. W zasadzie przyglądamy się odbiciu Barbary w lustrze, gdy robiąc coś z włosami, poprawia je, układa, “nalewa w szklane ciało/srebrne kropelki głosu”. Czynność ta ma charakter metaforyczny, epitet “szklane ciało” odnosi się do lustra, w którym odbija się sylwetka ukochanej poety, natomiast “srebrne kropelki głosu” to epitet mogący oznaczać dźwięki wydawane przez Barbarę. Srebro w literaturze ma kilka znaczeń, a mianowicie jest symbolem honoru, uczuć oraz szczęścia.

W drugiej strofie postać kobiety jest porównana do dzbana: “…jak dzban…”. Przyjmuje ów dzban – ciało lub odbicie ciała w lustrze – do siebie światło księżyca i gwiazd. Epitet “biały pył miesiąca” – uwaga: miesiąc to dawna nazwa ludowa Księżyca, zatem cały jego blask skupia się w odbiciu ciała Barbary. To zestawienie i porównanie ma oddać piękno jej urody. W kolejnej, trzeciej strofie ciało porównane jest do pryzmatu, czyli do bryły geometrycznej odbijającej światło w epitecie: “drżący pryzmat”. Przemykają przez nie niczym łasice “białe iskry” i “snu puszyste listki” – epitety te potwierdzają zachwyt podmiotu nad ciałem Barbary.

Biel jako symbol czystości powoduje kolejne skojarzenia poetyckie z białymi niedźwiedziami, myszami, zorzą polarną, lawiną, mlekiem. Bije od niej blask tak mocny, że niemal przyciąga do siebie kaskadami całą biel świata widzianą tą wieczorną porą. Zamienia się owa biel w ostatniej strofie w srebro. Jej ciało całe srebrne – szczęśliwe – zasypia i świat zalega błoga cisza.

BUDOWA WIERSZA

Utwór składa się z sześciu strof, w każdej po cztery wersy o różnej ilości sylab: 9, 8, 7. Są tu rymy żeńskie przeplatane  o rozłożeniu w strofie: ABAB (rymują się wersy: 1 i 3; 2 i 4), ale nie w każdej strofie rymują się wersy 1 z 3.

  • metafory: nalewa w szklane ciało, przejmuje w siebie gwiazdy, napełniona mlecznie, kaskada blasku i in.;
  • epitety: lustro ciszy, szklane ciało, drżący pryzmat i in.;
  • porównania: łasice… jak snu.

Skomentujesz?