Epoki literackie, analizy wierszy, poradniki, słownik, piosenki
Oprac.  Akt 1-2  Akt 3 Int./Char.

AKT I

SCENA I

Niechlujnie ubrana i nieuczesana Dulska budzi krzykiem służbę. Chodzi po domu, budzi także córki i syna. Okazuje się jednak, że Zbyszko nie nocował w domu.

SCENA II

Dulska poucza służącą Hankę, jak należy palić w piecu. Hanka skarży się na panicza. Dulska ignoruje tę skargę. Dulska budzi męża i poleca córkom, by umyły się w zimnej wodzie „dla zdrowia”, ale faktycznie dla oszczędzania opału. W kuchni krzyczy na stróża, który zostawił miotłę na deszczu, zniszczy ją w ten sposób.

SCENA III

Hesia i Mela czeszą włosy. Hesia prowokuje rozmowy na zakazane tematy i śmieje się z nieświadomości Meli. Zwraca uwagę siostry na zachowanie Zbyszka wobec Hanki. Twierdzi, że łączy ich uczucie.

SCENA IV

Dulska popędza Felicjana, każe Hesi powtarzać materiał szkolny. Melę powinna ćwiczyć grę na pianinie. Siostry dobrze bawią się w konspirację. Plotkują o Zbyszku. Dla Hesi jest on wzorem. Dyskutują o nocnym, kawiarnianym życiu starszego brata.

SCENA V

Pojawia się Zbyszko. Wślizguje się do domu i do własnego pokoju. Chce odespać „przelumpowaną” noc. Hesia jest zainteresowana wszystkim, co dotyczy nocnego „lumpowania”, pyta brata o szczegóły. Zbyszko broni się przed tym, a Hesia woła matkę. Dulska strofuje syna. Jej zdaniem powinien wziąć się do roboty. Podobnie pilnością powinna wykazać się Mela w graniu na pianinie i Hesia, która zniszczyła kalosze. Zbyszko tłumaczy się potrzebą spotykania z ludźmi, których nie może spotkać gdzie indziej.

SCENA VI

Widzimy Felicjana Dulskiego, który przygotowuje się do wyjścia. Dulska wydziela mu cygaro i przypomina o pensji, którą powinien przynieść w całości do domu. Nie może zgubić pieniędzy. W tym czasie syn ucieka do swego pokoju, aby wyspać się przed pracą w biurze, do którego chodzi.

SCENA VII

W salonie Hanka otrzymuje polecenia od Dulskiej i zostaje sama. Przychodzi Zbyszko i zaleca się do niej. Hanka dąsa się z powodu jego nocnej zdrady, ale po chwili poddaje się jego urokowi. Widać, iż coś ich łączy. Nieoczekiwanie wchodzi Mela, którą Dulska wysłała do salonu, aby przed wyjściem do szkoły poćwiczyła jeszcze gamy. Hanka wychodzi do kuchni, a Zbyszko wraca do swego pokoju. Mela puka do niego i obiecuje mu, że zachowa dyskrecję, czym wywołuje irytację brata.

SCENA VIII

Do pokoju wbiega Hesia. Jest ubrana do wyjścia. Podaje Meli szkolne przybory. Razem z Hanką dziewczęta idą na pensję.

SCENA IX

Poznajemy anonimową lokatorkę. Przychodzi ona do Dulskich. Dulska na piśmie wymówiła jej wcześniej mieszkanie w swojej kamienicy- Dulscy są właścicielami kamienicy czynszowej. Kobieta prosi i błaga Dulską, aby nie wyrzucała jej z mieszkania. Była w szpitalu i nie ma pieniędzy. Dulska odmawia jej, ponieważ lokatorka wywołała skandal towarzyski. Lokatorka ta została zdradzona przez męża. Próbowała popełnić samobójstwo. Ale nie to Dulską rozgniewało. Ludzie palcem wytykali jej kamienicę, ponieważ stała przed nią karetka pogotowia. Dulska tłumaczy się, że musi dbać o dobre imię swoich córeczek. W tej scenie dowiadujemy się, jakie jest motto życiowe Dulskiej: „Na to mamy cztery ściany i sufit, aby swoje brudy prać we własnym domu”.

SCENA X

Zapłakana lokatorka mija się w drzwiach z Juliasiewiczową, siostrzenicą Dulskiej, daleką kuzynką dla jej dzieci. Juliasiewiczowa, słysząc zakończenie rozmowy, zwraca się do ciotki z prośbą o wynajęcie zwolnionego mieszkania. Dulska nie chce takiego interesu. Zdaje sobie sprawę, że rodzina może odmówić opłat za mieszkanie. Poza tym Juliasiewiczowa w oczach Dulskiej żyje ponad stan, jest bardzo rozrzutna. Na przykład kupuje gazety, chodzi do teatru i podobnie jak Zbyszko przesiaduje w kawiarniach.

SCENA XI

Do salonu wchodzi Zbyszko pod pretekstem głośnych rozmów. Próbował bezskutecznie wstawić się za nieszczęśliwą lokatorką. Prowadzi także rozmowę z Juliasiewiczową, trochę z nią flirtuje, a trochę narzeka na zasady panujące w domu Dulskich.

SCENA XII

Dulska wychodzi do kuchni, aby wydać polecenia Hance, która właśnie wróciła i kucharce. Juliasiewiczowa spostrzegła, jak patrzą na siebie Hanka i Zbyszko. Żartuje, że Zbyszko ma romans. Z kolei Zbyszko ma wszystkiego dosyć, chciałby uciec z domu, a także od własnej klasy społecznej. Zmęczyło go już takie życie.

SCENA XIII

Wraca Dulska. Ostrzega syna, że jeśli nie pójdzie do biura, może stracić pracę. Zbyszko wychodzi posłusznie, ale na odchodne narzeka na bezsens życia.

SCENA XIV

Dulska zostaje z Juliasiewiczową. Ta zwraca jej uwagę na fakt, iż z romansu Zbyszka i Hanki może wyjść coś złego. Dulska uświadamia ją, iż nie ma się czym przejmować. Okazuje się, iż Dulska wie o wszystkim i kontroluje poczynania młodych. Oświadcza także, że specjalnie zatrudniła Hankę, aby Zbyszkowi zapewnić rozrywkę i przede wszystkim zatrzymać go w domu. Nie chce, aby jej syn „lumpił” się po nocnych kawiarniach. Potem rozmowa schodzi na sprawy mody. Pani domu chwali się nowym kapeluszem. Tak naprawdę jest przeróbka starego. Dulska oszczędza. Zastanawia się, czy nie podnieść czynszów lokatorom. Juliasiewiczowa przytakuje ciotce, że to dobry pomysł.

AKT II

SCENA I

Felicjan Dulski chodzi dookoła stołu – lekarz zalecił mu spacery dla dotlenienia serca. Ponieważ podczas spacerów po mieście mógłby niepotrzebnie zdzierać zelówki i trwonić pieniądze, chodzi dookoła stołu. To pomysł oczywiście jego żony. Pojawia się Hesia. Trochę kpi z ojca i podgląda, jak ten kradnie cygaro z pudełka stojącego na piecu. Żona wydziela mu dzienne racje. Kiedy Felicjan kończy spacer na kopiec Kościuszki, wchodzi Dulska. Pozwala mu wyjść do kawiarni i wręcza 20 centów na wydatki z tym związane. Stwierdza, iż nie da mu kwoty tygodniowych wydatków, ponieważ mąż przehulałby je w jeden wieczór. Po ich wyjściu Hesia ukradkiem zabiera z pieca jedno z cygar.

SCENA II

Przychodzi Mela. Hesia chwali się cygarem. Mela jest oburzona. Hesia ma zamiar wypalić cygaro sama lub podarowania go kochankowi kucharki.

SCENA III

Hesia, aby pokazać swoją władzę, woła Hankę. Każe jej zawiązać sobie tasiemkę u buta. Zwraca uwagę na pobladłą cerę służącej. Mela chwali się, iż wie, dlaczego Hanka jest blada, ale nie może zdradzić tajemnicy. Potem dziewczęta tańczą, okręcając się dość mocno. Mela słabnie, a Hesia pozostaje sama i pląsa. Mela gra na pianinie taniec sezonu cake walk.

SCENA IV

Wchodzi Zbyszko. Tańczy z Hesią.

SCENA V

Pojawia się Dulska. Krzyczy na dzieci, szczególnie na syna za to, że uczy siostry nieprzyzwoitych tańców. Zbyszko kłóci się z matką. Za nieprzyzwoite uważa za krótkie sukienki sióstr. Dulska oszczędza na wydatkach na nie. Źle poczuła się Mela. Dulska każe jej położyć się do łóżka. Ma potem przyłożyć sobie plaster, który ma moc rozgrzewającą. Wcześniej korzystał z niego Felicjan. Dulska z Hesią wychodzą na lekcje tańca, natomiast Mela zostaje w domu.

SCENA VI

Widzimy Zbyszka siedzącego przy piecu. Przychodzi Hanka. Jest zdenerwowana. Twierdzi, że na rozkaz „pana Zbyszka” idzie się przebadać. Zbyszkowi zależy na tym, aby wróciła jeszcze przed Dulską.

SCENA VII

Zbyszko rozmawia w salonie z Melą. Rozmawiają ze sobą szczerze. Mela widziała, jak brat zalecał się do Hanki. Wierzy w to, że mogą być szczęśliwi razem. Mela ma zamiar pomóc w przyszłości Hance, aby nauczyć ją zachowania w ich klasie społecznej. Zbyszko naśmiewa się z naiwności siostry. Mela nieoczekiwanie informuje brata, iż słyszała, że Hanka ma na wsi chłopaka. Prosi Zbyszka, aby nie był o to zazdrosny. Ten każe jej iść do łóżka.

SCENA VIII

Zbyszko rozmawia z Hanką, która wróciła z badania. Jest w ciąży. Młodzieniec jest przestraszony. Chciałby, aby służąca pojechała na wieś. Ta z kolei grozi popełnieniem samobójstwa. Zbyszko ignoruje to i wychodzi do swojego pokoju.

SCENA IX

Do płaczącej Hanki podchodzi Mela. Jest bardzo naiwna. Uważa, iż przyczyną płaczu dziewczyny jest prawda powiedziana wcześniej Zbyszkowi o chłopaku na wsi. Mela myśli, że źle zrobiła i usprawiedliwia się przed służącą. Ta z kolei twierdzi, że z dzieckiem nikt jej teraz nie zechce. Mela nie rozumie, jakby mija się w naiwności z Hanką. Obiecuje wstawić się za nimi u rodziców. Pociesza ją.

SCENA X

Hanka wychodzi, a wchodzi Juliasiewiczowa. W rozmowie z Melą domyśla się prawdy o romansie Zbyszka. Obiecuje zająć się całą sprawą, a Melę uspokaja.

SCENA XI

Zbyszko natyka się na Juliasiewiczową. Młodzieniec wychodzi właśnie z domu, ale kobieta widzi to inaczej. Daje mu do zrozumienia, że on ucieka przed problemami.

SCENA XII

Przychodzi Dulska i Hesia. Dulska opowiada Juliasiewiczowej, jak to podczas jazdy tramwajem chciała kupić dla Hesi bilet ulgowy, ale nie udało się. To sprowokowało ją do wynurzeń na temat wzrostu własnych wydatków. Nie chce nawet naprawić zepsutego pieca w pokoju do wynajęcia. Będzie się o to martwił lokator. Pojawia się Hanka i Juliasiewiczowa dopytuje się o jej zły humor. Mówi też o wyjściu z domu Zbyszka. Dulska wytyka jej niemoralne prowadzenie się. Juliasiewiczowa nie wytrzymuje i mówi prawdę o skutkach romansu ze służącą. Także radzi jej, by porozmawiała z Hanką.

SCENA XIII

Dulska wyprasza z salonu męża i wypytuje Hankę. Ta przyznaje się. Dulska straszy ją skandalem. Wreszcie wygania ją z domu. Ma zamiar dać jej dokumenty. Idzie do drugiego pokoju.

SCENA XIV

Do pokoju wchodzi Juliasiewiczowa i podbudowuje na duchu Hankę, namawiając do rozmowy ze Zbyszkiem. Wpada tam także Mela i prosi ją o pomoc dla brata i służącej. Wreszcie pojawia się Zbyszko. Okazuje się tchórzem, chce się wycofać, aby uniknąć rozmów z Hanką i matką.

SCENA XV

Dulska jest wściekła. Wyzywa w nerwach przy Zbyszku Juliasiewiczową. Ta w rewanżu mówi młodzieńcowi o podstępie matki, która celowo pchnęła Hankę w jego ramiona. Zdenerwowany Zbyszko jest żądny zemsty. Przyprowadza Hankę i każe jej usiąść obok siebie na kanapie. Dulska czuje się przegrana, traci grunt pod nogami i panowanie nad domem.

Oprac.  Akt 1-2  Akt 3 Int./Char.

Skomentujesz?

Kontynuując czytanie, zgadzasz się z politykę cookies na tej stronie. Więcej informacji

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close