Epoki literackie, analizy wierszy, poradniki, słownik, piosenki
Księga 1Księga 2Księga 3Księga 4Księga 5 Księga 6  Księga 7Księga 8Księga 9Księga 10Księga 11Księga 12EpilogOpisyOprac.Tekst

Rozpoczyna się od opisu poranka. Bydło poszło późno na pastwisko, ptaki nie śpiewają, bocian gdzieś klekoce. Żniwiarki śpiewają przy pracy. Na drogach zaczyna się wielki ruch wozów. W Soplicowie wszyscy smutni z powodu wczorajszej kłótni.

Robak rozmawia z Sędzią o Telimenie. Wspomina, że Jacek zostawił na wychowanie Zosię. Należałoby się pozbyć jej teraz, gdyż flirtuje z Tadeuszem, a także z Hrabią. Potem mówią o kłótni o zamek. Niepotrzebnie chodził tam Sędzia.

Ksiądz namawia do zgody z Hrabią, ale Sędzia krzyczy, wścieka się, iż nie może być nawet o tym mowy [147]. Żąda przeprosin Hrabiego lub pojedynku. Robak ostrzega, że Jacek Soplica przysięgał oddać dobra Horeszków prawowitym dziedzicom, aby uzyskać rozgrzeszenie. Dobra te zabrała Targowica.

Ślub Tadeusza z Zosią miał pogodzić zwaśnione rody.

Sędzia wybucha po raz drugi. Mówi, że nawet nie znał się z Jackiem, ponieważ najpierw był w jezuickiej szkole, potem na dworze wojewody dworzaninem [168]. Wszystko, czego zażądał Jacek, on zrobił. Hrabia to jednak “dziesiąta woda po kisielu” (dalekie pokrewieństwo, trudne do udokumentowania) Horeszków i nie zamierza z nim się bratać.

Robak przekonuje, iż nie ma co wdawać się w spory, kiedy w polskie wojska z Dąbrowskim lada chwila mogą przeprawiać się przez Niemen. Robak zachęca Sędziego do wywołania powstania na tyłach armii rosyjskiej, a na czele powstania miałby stanąć Sędzia [227]. Sędziemu spodobał się pomysł powstania, wraz z Tadeuszem stanie na jego czele. Ale czy już pora do boju?

Najpierw należy przywrócić zgodę z Hrabią. Jest to wielki bogacz i ma na Litwie posłuch, szlachta opowie się za nim, gdy on tego zażąda. Dlatego Robak pędzi do Hrabiego. Sędzia żąda, aby Hrabia zgłosił się do niego z przeprosinami, bo jest młodszy.

Protazy wspomina, jak to kiedyś ratował się, sprawując urząd woźnego, musiał uciekać przez okno i skrywać się w konopiach. Pewien szlachcic Wołodkowicz stał nad nim z rapierem i żądał, aby odwołał pewien rozkaz Trybunału albo zjadł go. Teraz przesuwał się Protazy w konopiach znowu i spotkał Robaka. Razem dotarli do dworu Hrabiego. Był otwarty, nikogo nie zastali. Podejrzewali, iż szlachcic wyruszył na jakieś polowanie. Nie mogli jednak zrozumieć, dlaczego Hrabia zabrał większą część broni białej i palnej. Na folwarku od kobiety dowiedzieli się, iż Hrabia ruszył drogą na Dobrzyn.

Maciek w zaścianku (film "Pan Tadeusz" 1999 r.)

Maciek Dobrzyński w zaścianku (film TVP, 1999)

Dobrzyńscy to był pradawny ród litewski.

Opis genezy rodu Dobrzyńskich [385].

Słynęli z męstwa mężczyzn i urody panien. Kiedy Jan III Sobieski wezwał pospolite ruszenie, z samego Dobrzyna ruszyło 600 szlachty. Wielcy patrioci. Kiedyś dumni, teraz schłopiali i sami zajmują się rolą. Różnią się od Litwinów postawą i urodą. Pochodzą z Polski i mimo 400-letniej bytności na Litwie zachowali akcent mazurski. Dzieciom dawali imiona święte, chłopcom Bartłomiej lub Maciej, dziewczynom Kachna lub Maryna [407]. Aby rozeznać się wśród nich musieli nadawać sobie imioniska, czyli przydomki. Najstarszy z nich to Maciej zwany Kurkiem na kościele lub Maćkiem nad Maćkami.

Maciej mieszkał w dworku górującym nad innymi, ale niezbyt zadbanym [444]. Maciek liczył 72 lata [opis Maćka nad Maćkami 505], brał udział w konfederacji barskiej. Lubił walczyć i często zmieniał obozy, stąd przydomek Kurek na kościele. W czasie powstania kościuszkowskiego walczył pod Jasińskim. Uratował wtedy Pocieja, którego sam wyniósł podziurawionego kulami jak sito. Pociej przeżył i dawał Maciejowi bogactwo, lecz ten odmówił przyjęcia go. Zyskał sławę swoją postawą i mądrością. Wielu ze szlachty przyjeżdżało do niego po rady. I teraz także przybywały całe gromady.

Księga 1Księga 2Księga 3Księga 4Księga 5 Księga 6  Księga 7Księga 8Księga 9Księga 10Księga 11Księga 12EpilogOpisyOprac.Tekst

Skomentujesz?

Kontynuując czytanie, zgadzasz się z politykę cookies na tej stronie. Więcej informacji

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close