Epoki literackie, analizy wierszy, poradniki, słownik, piosenki

antygona streszczenie

Epeisodiony 1-3Epeisodiony 4-5Int./Char.Plan/Mini

EPOKA

Antyk

BIOGRAFIA AUTORA

Sofokles w Wikipedii

GENEZA DZIEŁA

“Antygona” to tragedia antyczna – dramat powstały w 442 roku p.n.e. Sofokles wykorzystał mit o rodzie Labdakidów. Wywodził się z niego Lajos Edyp, królowie Teb (zob. niżej na mapie). Gdy się urodził, przepowiedziano, iż zabije on ojca i ożeni się z własną matką. Dlatego jego ojciec król Lajos nakazał przebić mu pięty i porzucić w górach. Tam jednak został uratowany przez pasterzy i zaniesiony do Koryntu, gdzie adoptowała go para królewska. Gdy był młodzieńcem, usłyszał wyrocznię o zabójstwie ojca. Postanowił uciec z Koryntu, aby przepowiednia nie mogła się spełnił. Idąc drogą, wziął udział w bójce z nieznanymi ludźmi, z których kilku zabił, a jeden zdołał uciec. Następnie pokonał Sfinksa i w nagrodę ożenił się z wdową po królu Lajosie Jokastą.

Edyp i Antygona

Edyp i Antygona

Miał z nią czworo dzieci: Polinejkesa, Eteoklesa, Antygonę i Ismenę. W pewnym momencie, gdy rządził Tebami, bogowie zesłali na miasto zarazy i klęski. Wyszło na jaw, że są one rezultatem postępowania Edypa, który faktycznie wówczas na drodze z Koryntu do Teb zabił Lajosa, swojego ojca i poślubił własną matkę Jokastę. Zrozpaczony Edyp wyłupił sobie oczy i poszedł na tułaczkę. towarzyszyła mu odważna córka Antygona, która wróciła do Teb po jego śmierci.

BUDOWA UTWORU

„Antygona” składa się z prologu (wstęp), parodosu (pieśń chóru), pięciu stasimonów i pięciu epejsodionów, a także exodusu (pieśń kończąca dzieło).

CZAS I MIEJSCE AKCJI

Czas akcji nie przekracza 24 godzin. Akcja rozgrywa się przed pałacem królewskim w Tebach.

Starożytna Grecja: Teby

Starożytna Grecja: Teby (Thebes), Korynt (Corinth), Sparta, Ateny (Athens). Czas 435 rok p.n.e., czyli V wiek p.n.e.

BOHATEROWIE

Kreon, Antygona, Ismena, Hajmon, Tejrezjasz, Kasandra, Strażnik.

Antygona - Opera (Wrocław)

Antygona – Opera (Wrocław)

Antygona w nowym Jorku

Antygona w Nowym Jorku – to tytuł dzieła współczesnego wykorzystującego mit antyczny autorstwa pisarza Aleksandra Głowackiego w teatrze w Łodzi

Epeisodiony 1-3Epeisodiony 4-5Int./Char.Plan/Mini
Podziel się ze znajomymi
Share on Facebook
Facebook
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on VK
VK
Oprac. Epeisodiony 1-2Epeisodiony 3-5Int./Char. Plan/Mini

PLAN

1. Dowiadujemy się z Prologu o rządach Kreona w Tebach i rodzinie Edypa. Należeli do niej Jokasta – żona, córki Antygona i Ismena, a także bracia Eteokles i Polinejkes.
2. Po bratobójczej wojnie, giną obaj bracia, władzę przejmuje wuj Eteoklesa i Polinejkesa Kreon.
3. W epejsodionie pierwszym Kreon przemawia z dumą i zakazuje pod karą śmierci pochowania zwłok uznanego przez siebie za zdrajcę Polinejkesa.
4. Kreon dowiaduje się o posypaniu zwłok bratanka ziemią, posądza Przewodnika i Strażnika o współudział w tym przestępstwie i nakazuje śledztwo.
5. W stasimonie Chór mówi o tym, że czynu dokonała Antygona z miłości do brata, chcąc ofiarować mu życie wieczne po śmierci. 6. W epejsodionie II podczas śledztwa Antygona przyznaje się, iż posypała ziemią zwłoki brata, o czym wcześniej poinformował króla Strażnik. Zarzuca też wujowi tyranię i przemoc w rządzeniu państwem.
7. Kreon zarzuca spisek Ismenie i Antygonie, ale Antygona wyznaje prawdę, że Ismena jest niewinna. Ta wstawia się za nią u króla.
8. W epejsodionie III Kreon rozmawia z synem Hajmonem. Zwraca mu uwagę, jak wielkie wrażenie na ludzie Teb wywarł czyn Antygony. Prosi o łaskę dla ukochanej.
9. Kreon nakazuje zamurowanie Antygony w grocie zamiast ukamienowania.
10. W epejsodionie IV Antygona jest prowadzona na śmierć. Kreon pogania strażników, jest nieczuły na prośby o łaskę.
11. W epejsodionie V Terezjasz ostrzega Kreona przed gniewem bogów za śmierć Antygony. W końcu król zgadza się na odwołanie wyroku.
12. W exodusie, czyli pieśni kończącej dzieło czytamy o samobójstwie popełnionym w grocie przez Antygonę, a także o samobójstwie z rozpaczy Hajmona i jego matki Eurydyki.

MINI STRESZCZENIE (DO ZESZYTU)

W prologu czytamy o rządach Kreona w Tebach i rodzinie Edypa. Należeli do niej Jokasta – żona, córki Antygona i Ismena, a także bracia Eteokles i Polinejkes. Po bratobójczej wojnie, giną obaj bracia, władzę przejmuje wuj Eteoklesa i Polinejkesa Kreon. W epejsodionie pierwszym Kreon przemawia z dumą i zakazuje pod karą śmierci pochowania zwłok uznanego przez siebie za zdrajcę Polinejkesa. Polinejkes najechał Teby, ponieważ Eteokles nie chciał oddać mu tronu po rocznym sprawowaniu władzy. Z tego powodu jego wuj uznał go za zdrajcę i zakazał pochówku. Kreon dowiaduje się o posypaniu zwłok bratanka ziemią, posądza Przewodnika i Strażnika o współudział w tym przestępstwie i nakazuje śledztwo. W stasimonie Chór mówi o tym, że czynu dokonała Antygona z miłości do brata, chcąc ofiarować mu życie wieczne po śmierci. W epejsodionie II podczas śledztwa Antygona przyznaje się, iż posypała ziemią zwłoki brata, o czym wcześniej poinformował króla Strażnik. Zarzuca też wujowi tyranię i przemoc w rządzeniu państwem. Kreon zarzuca spisek Ismenie i Antygonie, ale Antygona wyznaje prawdę, że Ismena jest niewinna. Ta wstawia się za nią u króla. W epejsodionie III Kreon rozmawia z synem Hajmonem. Zwraca mu uwagę, jak wielkie wrażenie na ludzie Teb wywarł czyn Antygony. Prosi o łaskę dla ukochanej. Kreon nakazuje zamurowanie Antygony w grocie zamiast ukamienowania. W epejsodionie IV Antygona jest prowadzona na śmierć. Kreon pogania strażników, jest nieczuły na prośby o łaskę. W epejsodionie V Terezjasz ostrzega Kreona przed gniewem bogów za śmierć Antygony. W końcu król zgadza się na odwołanie wyroku. W exodusie, czyli pieśni kończącej dzieło czytamy o samobójstwie popełnionym w grocie przez Antygonę, a także o samobójstwie z rozpaczy Hajmona i jego matki Eurydyki.

Oprac. Epeisodiony 1-2Epeisodiony 3-5Int./Char. Plan/Mini 
Podziel się ze znajomymi
Share on Facebook
Facebook
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on VK
VK
Oprac.  Epeisodiony 1-2 Epeisodiony 3-5Int./Char.Plan/Mini

PROLOG

Jest tu krótki wstęp i wyjaśnienie miejsca i akcji dzieła. Dowiadujemy się, iż oglądamy dwór królewski w Tebach. Rządzi tutaj Kreon. Antygona i Ismena, siostry i zarazem córki Edypa rozmawiają ze sobą. Antygona żali się na los Labdakidów, rodu, z którego pochodzą. Po śmierci Edypa rządy w mieście-państwie mieli przejąć braci Polinejkes i Eteokles. Umówili się, iż będą rządzić każdy po roku. Gdy czas przyszedł na Polinejkesa (Polinika), Eteokles nie chciał ustąpić mu tronu. Dlatego Polinejkes wraz z wojskami swego teścia atakuje Teby. Giną obaj bracia, a Kreon decyduje, że zwłoki Eteoklesa mają zostać pochowane zgodnie z rytuałem religijnym. Natomiast Polinejkesa traktuje jak zdrajcę i zakazuje pochówku jego zwłok. To oznacza, iż Polinejkes nie będzie mógł cieszyć się życiem wiecznym. Taką religię wówczas wyznawano, a jedna z jej zasad mówiła, iż kto nie zostanie pochowany, ten nie dostąpi szczęścia życia po śmierci. Antygona nie mogła się pogodzić z tą niesprawiedliwością. Namawiała Ismenę, aby razem pochowały brata mimo zakazu króla. Ismena jednak bała się, była ogólnie lękliwa i nie zgodziła się na wspólne działanie.

PARADOS

Chór krótko powtarza to, o czym była mowa w prologu. Chwali bohaterską walkę mieszkańców Teb podczas niedawnego najazdu Polinejkesa oraz męstwo Eteoklesa. Wprowadza na sceną Kreona, króla Teb.

EPEISODION I

Odbywa się wystąpienie Kreona. Mówi on, właściwie przysięga, że przejmuje władzę w Tebach jako prawowity władca i jego rządy będą sprawiedliwe. Ma zamiar być nieugięty dla wszystkich, którzy łamią prawo. Sprawy państwowe dla niego będą najważniejsze i ma nadzieję, iż zdoła odwrócić zły los od miasta. Pierwszym jego rozkazem było ukaranie zdrajcy Polinejkesa zakazem chowania jego zwłok.

W którymś momencie w sali pojawia się strażnik z informacją, iż ktoś przysypał zwłoki Polinejkesa ziemią, dokładnie garścią. Zgodnie z wierzeniami Greków czynność ta zupełnie wystarczyła jako symbol pochówku i duch zmarłego mógł odejść na wieczny spoczynek. Wniosek z tego faktu był taki, że ktoś śmiał złamać zakaz Kreona. Głos zabrał wówczas Przewodnik chóru. Próbuje on ustalić fakty. Wypowiada opinię, iż pochówek Polinejkesa to sprawa bogów. Jego zdaniem bogowie z pewnością życzyliby sobie, aby każdy człowiek mógł być pochowany. Kreon nie zgadza się z taką interpretacją woli bogów i wpada w złość. Jest podejrzliwy i skłonny uznać Przewodnika oraz Strażnika za spiskowców. Nakazuje rozpoczęcie śledztwa i znalezienie winnych, w przeciwnym razie może to się skończyć źle, torturami i śmiercią dla strażników. Im nakazał pilnowanie zwłok Polinejkesa i oni za to bezprawie odpowiedzą.

STASIMON I

Chór śpiewa pean na temat mądrości i potęgi ludzkiej. Przodownik ogłasza przybycie Antygony. Podpowiada widzom, iż to Antygona przysypała zwłoki brata, ale zrobiła to z miłości.

EPEISODION II

Strażnik przybywa z Antygoną do Kreona i oznajmia mu, iż dziewczyna jest winna pochówku Polinejkesa i złamania zakazu króla. W rozmowie z wujem Antygona twierdzi, iż zrobiła to, co nakazuje jej wiara i religia. Kreon nie ma prawa jej zdaniem łamać prawa boskiego, a mówi ono o potrzebie pochówku zmarłego, o obowiązku bliskich wobec zmarłego.

Chór zabierając głos, śpiewa o dobrych cechach prawowitej księżniczki Teb.

Ze słów dziewczyny dowiadujemy się prawdy o rządach Kreona. Antygona zarzuca mu tyranię, czyli okrutne i samowolne rządzenie państwem oparte na przemocy i terrorze. Nie okazuje mu szacunku i mówi pogardliwie. Król jest zaskoczony, bowiem wydawało mu się, iż całe społeczeństwo zaakceptowało jego zakaz związany ze zwłokami Polinejkesa. Gdy pojawia się Ismena, Kreon zarzuca im obu spisek, lecz Antygona znając prawdę, zaprzecza jakoby Ismena złamała zakaz króla wraz z nią. Ismena pod presją wuja przyznała się do współdziałania z Antygoną, lecz siostra odrzuciła jej pomoc czy też solidarność siostrzaną. Jest w stosunku do niej bardzo krytyczna. Mimo wszystko Ismena wstawia się za Antygoną, zwraca też uwagę na fakt, iż jej siostra jest narzeczoną Hajmona, syna Kreona. Król jednak jest nieczuły na słowa Ismeny i nie ma zamiaru ustępować Antygonie.

STASIMON II

Chór śpiewa lub też mówi o ludzkim losie. Przestrzega widzów, aby nie wyprzedzali myśli boskich, bo to bogowie podejmują wszelkie decyzje. Zsyłają szczęście, ale też i klęski. Następnie chór zapowiada scenę z Kreonem i Hajmonem.

Oprac.  Epeisodiony 1-2 Epeisodiony 3-5Int./Char.Plan/Mini
Podziel się ze znajomymi
Share on Facebook
Facebook
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on VK
VK
Oprac. Epeisodiony 1-2Epeisodiony 3-5 Int./Char. Plan/Mini

INTERPRETACJA

Głównym wątkiem w utworze jest problem ambicji i pychy rządzących. Król Teb Kreon tak bardzo zasmakował w rządzeniu, zakochał się w swojej pozycji społecznej, że zapomniał o całym świecie: religii i bogach, rodzinie i skromności, a także o pojmowaniu sprawiedliwości. Jego siostrzeńcy Eteokles i Polinejkes nie potrafili dojść do porozumienia i z tego powodu wybuchła wojna. Pochłonęła ona obu braci, ale sprawiedliwość była po stronie Polinejkesa. Kreon tego nie rozumiał i nie uszanował praw religijnych. Mówiły one, że każdy człowiek ma prawo do godnego pochówku i chowanie zmarłych jest obowiązkiem żyjącej rodziny. W przeciwnym razie Polinejkes nie mógł liczyć na życie wieczne. Antygona jest bardzo odważną dziewczyną i zakaz Kreona postanawia zignorować, ponieważ jest to prawo bezduszne i niesprawiedliwe, pomijające prawo boskie. Była odważna zasypując zwłoki brata garścią ziemi, przyznała się do tego, przyjęła karę i potem w grocie dokonała samobójstwa, bo nie chciała umierać w mękach, dusząc się bez powietrza lub z głodu czy pragnienia. Wierzyła, że czyni dobrze i jest przykładem idealistki. To taki człowiek właśnie, dla którego ważniejsze są zasady i ideały, gotowi są dla nich poświęcić nawet życie. Z pewnością jest w związku z tym postacią pozytywną. Z kolei Kreon dopiero po fakcie śmierci Antygony, syna Hajmona i żony Eurydyki dostrzega, jaki wiele stracił. To może być przestroga dla innych ludzi, aby nie kierowali się w życiu wyłącznie ambicjami, żądzą dominacji i ustalania zasad czy praw postępowania. Z jednej strony miał rację, że Polinejkes postąpił źle, ale zapomniał o tym, iż jako wuj mógł wpłynąć także wcześniej na Eteoklesa, aby ten ustąpił bratu tron. Najwyraźniej kłótnia i bratobójcza wojna były mu na rękę, gdyż zagarnął po nich władzę, mimo iż żyły dwie siostry poległych królewiczy. Ogromną odwagę, miłość i przywiązanie wykazali Hajmon i Eurydyka. Śmierć ukochanych uznali za swoją klęskę i nie chcieli żyć po śmiertelnym rozstaniu. Samobójstwo to nie jest dobre rozwiązanie, wszak nie było tak wielką karą dla Kreona, jaką był jego zakaz pochówku zdrajcy Teb, skazanie tym samym Polinejkesa na wieczne potępienie, a także śmierć w grocie Antygona, na jaką skazał dziewczynę. Kreonowi należała się całkiem inna równie okrutna kara. Był bardzo zaślepiony swoim stanowiskiem i władzą.

CHARAKTERYSTYKA POSTACI

“Antygona” Sofoklesa to tragedia antyczna ukazująca mocną sylwetkę kobiecą i króla tyrana. Tytułowa bohaterką jest córka króla Teb Edypa. Po jego śmierci i śmierci bratów, prawowitych następców tronu, władzę w Tebach przejął Kreon. Zakazał on pochówku zwłok Polinejkesa, oskarżając go o zdradę. Antygona przeciwstawiła się temu, ponieważ dla niej prawa boskie, religijne znaczyły więcej. Pochowanie zwłok brata należało do obowiązków rodziny, ale też było warunkiem życia po śmierci zmarłego. Siostrzana miłość doprowadziła bohaterkę do śmierci. Zdawała sobie sprawę z tego, co ją czeka a mimo wszystko poświęciła się dla brata. Była odważna, wspaniałomyślna i bezkompromisowa, wierzyła w zasady, jakie jej wpojono i szanowała prawa boskie. Potrafiła też powiedzieć prawdę w oczy wujowi, że jest tyranem. Jej postępowanie zasługuje na podziw. Z kolei Kreon jest przykładem króla i człowieka bezwzględnie dążącego do uzyskjania pełni władzy. Po śmierci siostrzeńców mógł przejąć włądzę w Tebach i postępowanie Antygony było mu na rękę. Była taka chwila, w której oskarżył o współudział w pochówku Antygonę wraz z Ismeną. Gdyby obie zginęły, nie musiałby się martwić o sukceję po Edypie, ale Antygona nie przyjęła ofiary Ismeny i powiedziała całą prawdę. Samobójcza śmierć Hajmona i Eurydyki, syna i żony, zaskoczyła Kreona, ale nie zmieniła. Był zatwardziałym i zapatrzonym w siebie egoistą.

Oprac. Epeisodiony 1-2Epeisodiony 3-5 Int./Char. Plan/Mini
Podziel się ze znajomymi
Share on Facebook
Facebook
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on VK
VK
Oprac. Epeisodiony 1-2 Epeisodiony 3-5 Int./Char.Plan/Mini

EPEISODION III

W rozmowie Kreona z Hajmonem poznajemy oblicze króla. Uważa on, iż Antygona postąpiła źle i powinna spotkać ją kara śmierci. Wyraża nadzieję na jednomyślność i zrozumienie syna. Hajmon uznaje jego prawa do rządzenia w taki sposób, jak to czyni, lecz zwraca uwagę na odczucia ludzi żyjących w Tebach. Podziwiają oni Antygonę za ów heroiczny czyn, bo jest to dowód jej wiary i miłości do brata. Kreon nie chce słuchać argumentów Hajmona i wszczyna kłótnię, podnosi głos, ponieważ sam nie potrafi znaleźć logicznych wyjaśnień podważających opinię księcia. W końcu i Hajmon podobnie jak wcześniej Antygona zarzuca ojcu tyranię. Ostrzega jednocześnie, iż jeśli Antygona zginie, to on zginie wraz z nią, popełniając samobójstwo. Kreon lekceważy jego słowa a jego złość staje się chorobliwa i impulsywna. Pragnie natychmiast na oczach syna wydać wyrok na Antygonę. Każe ją przyprowadzić i wpada na pomysł, by zmienić formę wykonania wyroku śmierci. Ze strachu przed bogami, którzy źle patrzyli na zabójstwa w rodzinie, nakazuje zamurować dziewczynę żywcem w grocie zamiast ukamienowania. Chce też zostawić jej przy tym trochę jedzenia, aby przez jakiś czas mogła tam żyć w grocie.

STASIMON III

Chór przedstawia miłość Antygony i Hajmona. Mówi o wielkości ich uczucia. Następnie chór informuje widzów o prowadzeniu Antygony przez strażników do groty. Ma w niej umrzeć.

EPEISODION IV

Jest tu pieśń pożegnalna. Widzimy w niej prowadzoną na śmierć Antygonę. Dziewczyna modli się do bogów i prosi o wyrozumiałość mieszkańców Teb. Żałuje, że odchodzi bez skosztowania małżeńskiego życia, ale nie miała na to wpływu. W tym czasie Kreon jest zupełnie pozbawiony uczuć i zależy mu na zakończeniu egzekucji, pogania strażników.

STASIMON IV

Likurg, Danae, synowie Fineusa to imiona pojawiające się w przemowie chóru. Ludzie ci zginęli w podobny sposób do Antygony. Widzimy wchodzącego na scenę mędrca i wróżbitę, niewidomego Tejrezjasza.

EPEISODION V

Tejrezjasz ostrzega Kreona przed reakcją bogów. Śmierć Antygony może pociągnąć za sobą śmierć Hajmona oraz niełaskę dla Teb. Kreon będzie za to osobiście odpowiedzialny. Król jednak ignoruje przestrogi wróżbity. Jest w stanie nawet oskarżyć go przekupstwo, ale gdy dochodzi do kłótni, prosi o radę starszyznę. Ci zaś proszą o łaskę dla córki Edypa i o pogrzeb dla Polinejkesa. Kreon przytomniej i opuszcza go złość. Zgadza się odwołać wyrok na Antygonie.

STASIMON V

Chór prosi – modli się do Bakchusa (Dionizosa – swojego patrona) o pomoc.

EXODOS

Kreon dowiaduje się od Posłańca, iż po zamknięciu Antygony w grocie Hajmon – syn Kreona popełnił z rozpaczy samobójstwo. Posłaniec ze szczegółami opowiada, był przy tym, gdy Hajmon przyszedł pod grotę. Zwalono głazy i zobaczył Antygonę, która popełniła samobójstwo, wieszając się. Do groty przyszedł także Kreon. Oburzony śmiercią ukochanej Hajmon porwał miecz i zamachnął się na swojego ojca, ale tamten uchylił się, uciekł. Wówczas to Hajmon odebrał sobie życie, wbijając miecz w bok. Matka Hajmona Eurydyka słuchała tych relacji z wielkim żalem w sercu. Ona również popełniła samobójstwo, przebijając się mieczem. Umierając, przeklinała męża. Kreon jest zrozpaczony a chór śpiewa pochwałę mądrości, krytykę pychy. To właśnie pycha zgubiła Kreona, zginęli przez to jego syn Hajmon i żona Eurydyka.

Oprac. Epeisodiony 1-3 Epeisodiony 3-5 Int./Char.Plan/Mini
Podziel się ze znajomymi
Share on Facebook
Facebook
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on VK
VK
Święto Niepodległości Polski za:
dni
1
9
godz.
1
1
min.
0
5
sek.
0
6
Powtarzaj i sprawdzaj się! Przejdź na:




Kontynuując czytanie, zgadzasz się z politykę cookies na tej stronie. Więcej informacji

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close