Pożegnanie z Marią opracowanie

Matura na TargowejPożegnanie z MariąChłopiec z BibliąU nas w AuschwitzuLudzie, którzy szliDzień na HarmenzachProszę państwa do gazuŚmierć powstańcaBitwa pod Grunwaldem

EPOKA

Literatura po 1939 r.

BIOGRAFIA AUTORA

Tadeusz Borowski to polski pisarz i poeta (1922-1951). Podczas wojny zdał maturę na tajnych kompletach i rozpoczął też studia polonistyczne. W 1943 roku został aresztowany przez Niemców i do końca wojny przebywał w obozach koncentracyjnych, w Oświęcimiu (numer obozowy 119198), Dachau. Rozpoczął swoje pisarstwo tomikiem wierszy „Gdziekolwiek ziemia” (1942), napisał opowiadania „Kamienny świat” i „Pożegnanie z Marią” (1948).

GENEZA DZIEŁA

Auschwitz - "fabryka śmierci"
Auschwitz – fabryka śmierci, miejsce ludobójstwa. (foto: auschwitz.org)

Zbiór opowiadań “Pożegnanie z Marią” powstał na podstawie własnych przeżyć autora w okupowanej Warszawie i innych miejscach obozowych, gdzie los rzucił Tadeusza Borowskiego.

BUDOWA UTWORU

Auschwitz selekcja na rampie
Auschwitz selekcja na rampie kolejowej. (foto: auschwitz.org)

Jest to zbiór opowiadań o tematyce obozowej. Akcja większości toczy się w obozach koncentracyjnych Auschwitz, Birkenau, a ostatnie „Bitwa pod Grunwaldem” w wyzwolonych Niemczech w jednym z obozów, do którego zwożono więźniów obozów z terytorium Niemiec. Trzy utwory mają budowę listów pisanych do ukochanej, pozostałe cechuje pojawienie się narratora przedstawiającego bezmiar ludzkiej tragedii oraz własne odczucia z tym związane. Często narrator używa czasu teraźniejszego, zdaje relację z obserwowanych wydarzeń i pozostawia je bez komentarza.

CZAS I MIEJSCE AKCJI

Akcja opowiadań rozgrywa się w latach 1939-1940 XX wieku w okupowanej Warszawie. Bohater uczy się i pracuje w magazynie budowlanym (“Matura na Targowej). W “Pożegnaniu z Marią” dowiadujemy się, iż Tadeusz wraz z Marią prowadzą różne działania konspiracyjne, kontaktują się z gettem, spotykają się na tajnych kompletach i zajmują się nielegalnym handlem.

Okres ten kończy się w 1943 r., gdy dostają się do więzienia podczas łapanki. Pobyt na Pawiaku Borowski opisał w opowiadaniu “Chłopiec z Biblią”. Następnie razem z Marią zostają wysłani w 1943 r. do obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau (Oświęcim-Brzezinka). Ta fabryka śmierci służyła Niemcom do eksterminacji Żydów z podbitych narodów, ale nie tylko.

Auschwitz palenie pomordowanych
Niemcy dokonywali zaplanowanego ludobójstwa w latach 1940-45 na Żydach, Cyganach i innych mniejszościach narodowych, aby następnie wymordować Słowian, czyniąc sobie Europę Wschodnią “przestrzenią życiową”. Pierwotnie w Auschwitz palono ciała pomordowanych. (foto: auschwitz.org)

Akcja opowiadania “Śmierć powstańca” rozgrywa się w Niemczech w Dautmergen, filii obozu Natzweiler-Struthof – przeniesiono tam Tadeusza w 1944 r. Następnie znalazł się w obozie Dachau Allach, który Amerykanie wyzwolili w maju 1945 r.

Opowiadanie “Bitwa pod Grunwaldem” rozgrywa się po zakończeniu wojny w obozie przejściowym w dawnych koszarach SS we Freimann pod nadzorem Amerykanów. Po zwolnieniu Borowski przebywał w Monachium i wrócił do kraju w 1946 roku.

BOHATEROWIE

Auschwitz - więzniowie
Więźniowie Auschwitz – bohater grupowy i w większości anonimowy, ofiary holocaustu – ofiary niemieckiego ludobójstwa, nacjonalizmy i rasizmu. (foto: auschwitz.org)

Tadeusz – narrator, Maria – jego narzeczona; Więźniowie Auschwitz – bohater grupowy i w większości anonimowy, ofiary holocaustu. Andrzej, Arek, Julek- koledzy ze szkoły; Kierownik Jan, inżynier, doktorowa, Apoloniusz, woźnica- znajomi z pracy w składzie budowlanym; Kowalski z Bednarskiej, Kozera z Małkini, Szrajer z Mokotowskiej, Mławski, Matula, Zbigniewa Namokla (chłopiec z biblią)- znajomi z celi Pawiaka; Witek, Stefan, Andriej, Beker, Rubin, Henri, Romek, profesor – współwięźniowie z Oświęcimia i Dachau.

INTERPRETACJA

Jest to zbiór opowiadań dokumentujących wydarzenia mające miejsce w stolicy podczas okupacji hitlerowskiej oraz realia życia obozowego w fabryce śmierci w Auschwitz – Birkenau (Oświęcim- Brzezinka) i innych miejscach kaźni, gdzie przebywał Borowski.

Auschwitz - krematorium
Auschwitz – krematorium. (foto: auschwitz.org)

Przebywanie w obozie zagłady wiązał się z ryzykiem utraty życia. W związku z tym panowała tam zasada, że należy zrobić wszystko, aby przeżyć kolejny dzień i tylko to się liczy. Zasady etyczne i moralność, prawo nie funkcjonowały w miejscu, gdzie Niemcy celowo pozbawiali więźniów oznak człowieczeństwa, traktując jak bezimiennych niewolników.

CHARAKTERYSTYKA POSTACI

Tadeusz – narrator, młodzieniec, ambitny, utalentowany chłopak, który zdaje maturę na podziemnych kompletach podczas okupacji, poeta i talent pisarski, trafia do obozu koncentracyjnego, kiedy poszukuje swojej narzeczonej, swoje obserwacje i przemyślenia zapisuje jako świadectwo.
Maria – jego narzeczona, moda wrażliwa dziewczyna, która dostaje się do obozu koncentracyjnego z łapanki;
Andrzej, Arek, Julek – koledzy ze szkoły, bardzo utalentowani, lecz nie mogli się rozwijać z powodu wojny;
Kierownik Jan, inżynier, doktorowa, Apoloniusz, woźnica- znajomi z pracy w składzie budowlanym, ludzie w większości twardo stąpający po ziemi i pragnący normalnie żyć, dorabiać się i być szczęśliwymi w nienormalnych warunkach;
Kowalski z Bednarskiej, Kozera z Małkini, Szrajer z Mokotowskiej, Mławski, Matula, Zbigniewa Namokla chłopiec z biblią)- znajomi z celi Pawiaka, ofiary nazizmu niemieckiego okupanta;
Witek, Stefan, Andriej, Beker, Rubin, Henri, Romek, profesor- współwięźniowie z Oświęcimia i Dachau- ofiary nazizmu niemieckiego okupanta;
Więźniowie Auschwitz – bohater grupowy i w większości anonimowy, ofiary holocaustu- ofiary nazizmu niemieckiego okupanta.

Matura na TargowejPożegnanie z MariąChłopiec z BibliąU nas w AuschwitzuLudzie, którzy szliDzień na HarmenzachProszę państwa do gazuŚmierć powstańcaBitwa pod Grunwaldem